Trong thế giới kinh doanh hiện đại, hai khái niệm CSR và ESG đang ngày càng được nhắc đến như những yếu tố quan trọng định hình chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp. Nhưng ranh giới giữa CSR và ESG thực sự là gì? Và làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam triển khai hiệu quả những xu hướng này? Hãy cùng GP - The Reputation Agency tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Khái niệm và sự khác biệt giữa CSR và ESG

Hãy tưởng tượng một doanh nghiệp may mặc quyết định tổ chức chương trình tặng quần áo cho trẻ em vùng cao mỗi năm, đồng thời truyền thông rộng rãi về hoạt động này. Đây có thể coi là một hoạt động CSR điển hình. Nhưng nếu doanh nghiệp đó tiến xa hơn - cải tiến toàn bộ quy trình sản xuất để giảm 30% lượng nước sử dụng, sử dụng 100% vật liệu tái chế, đảm bảo môi trường làm việc an toàn cho công nhân, và công khai minh bạch về cơ cấu quản trị và lương thưởng - đó chính là cách tiếp cận ESG toàn diện.

1.1. CSR là gì?

CSR (Corporate Social Responsibility) hay Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp là khái niệm xuất hiện từ những năm 1950 với định nghĩa ban đầu về "trách nhiệm của doanh nghiệp đối với những tác động của nó đến xã hội" (Bowen, 1953).

CSR thường được hiểu là những cam kết tự nguyện của doanh nghiệp nhằm đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội và môi trường. Các hoạt động CSR có thể bao gồm tài trợ cho các quỹ từ thiện, tổ chức sự kiện bảo vệ môi trường hay xây dựng chương trình hỗ trợ cộng đồng.

Tuy nhiên, CSR thường mang tính ngắn hạn, tập trung vào các hoạt động cụ thể thay vì thay đổi cốt lõi trong cách doanh nghiệp vận hành. Nó không có một bộ tiêu chuẩn đo lường cụ thể, dễ bị biến thành công cụ PR hoặc "greenwashing" (tẩy xanh thương hiệu) và không gắn trực tiếp với chiến lược kinh doanh, dẫn đến khó duy trì và mở rộng, thậm chí có thể gây ra khủng hoảng truyền thông nếu hành động thực tế của doanh nghiệp không đồng bộ với thông điệp truyền thông.

1.2. ESG là gì?

ESG (Environmental - Social - Governance) hay Môi trường - Xã hội - Quản trị là khung đánh giá định lượng nổi lên từ đầu những năm 2000, bắt nguồn từ nhu cầu của nhà đầu tư muốn đánh giá hiệu quả phi tài chính (non-financial performance) của doanh nghiệp.

ESG là một bộ tiêu chuẩn rõ ràng, giúp đánh giá mức độ bền vững của doanh nghiệp trên ba khía cạnh chính:

  • Môi trường (Environmental): Doanh nghiệp có chính sách gì để giảm phát thải carbon, bảo vệ tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu?
  • Xã hội (Social): Môi trường làm việc có đảm bảo công bằng, đa dạng và hòa nhập? Công ty có tôn trọng quyền lợi của khách hàng và cộng đồng không?
  • Quản trị (Governance): Ban lãnh đạo có minh bạch và có trách nhiệm với cổ đông không? Có chính sách chống tham nhũng và bảo vệ dữ liệu người tiêu dùng không?

ESG không chỉ là "hoạt động thiện nguyện" hay "báo cáo trách nhiệm", mà là đòn bẩy chiến lược giúp xây dựng danh tiếng bền vững, tạo ra Giá trị chia sẻ (Shared Value) và củng cố vị thế doanh nghiệp trong lòng các bên liên quan.

1.3. Sự khác biệt giữa CSR và ESG

Sự chuyển đổi từ CSR sang ESG không chỉ là xu hướng mà là yêu cầu tất yếu để doanh nghiệp tồn tại và phát triển trong dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu ngày càng trở thành vấn đề cấp bách.

2. 5 Xu hướng triển khai CSR và ESG tại Việt Nam

Trong bối cảnh phát triển bền vững trở thành yêu cầu cấp thiết toàn cầu, Việt Nam cũng đang chứng kiến sự chuyển biến mạnh mẽ trong cách doanh nghiệp tiếp cận CSR và ESG. Dưới đây là 5 xu hướng nổi bật đang định hình cách doanh nghiệp Việt triển khai chiến lược phát triển bền vững.

2.1. Chuyển đổi từ CSR đơn lẻ sang ESG tích hợp

Xu hướng đầu tiên và rõ rệt nhất là sự chuyển dịch từ các hoạt động CSR rời rạc sang việc xây dựng chiến lược ESG toàn diện, tích hợp vào mô hình kinh doanh cốt lõi.

Theo ông Võ Minh Nhựt, Tổng giám đốc Công ty TNHH NS BlueScope Việt Nam: "Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy CSR đơn lẻ sang tích hợp ESG thành chiến lược lõi, từ đó tạo ra giá trị thực sự."

Vinamilk là một ví dụ điển hình với việc đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, áp dụng công nghệ xanh trong sản xuất và chăn nuôi bò hữu cơ. Đây không chỉ là hoạt động trách nhiệm xã hội mà đã trở thành chiến lược phát triển bền vững xuyên suốt của doanh nghiệp.

Theo báo cáo của PwC Việt Nam năm 2022, khoảng 80% doanh nghiệp tại Việt Nam đã thực hiện hoặc có kế hoạch thực hiện cam kết ESG trong tương lai gần, cho thấy xu hướng này đang ngày một rõ nét. Trong đó, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài dẫn đầu với 57% đã đưa ra các cam kết rõ ràng, chủ yếu do phải tuân thủ chính sách của công ty mẹ ở nước ngoài.

2.2. Tiếp cận dựa trên dữ liệu trong thực hành ESG

Xu hướng thứ hai là việc sử dụng dữ liệu để đánh giá và quản lý hiệu suất ESG đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam. Doanh nghiệp không chỉ báo cáo về các hoạt động CSR/ESG mà còn phải chứng minh hiệu quả thông qua các số liệu cụ thể.

Masan Group đã triển khai hệ thống theo dõi chỉ số ESG xuyên suốt chuỗi cung ứng, từ truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đến đo lường lượng khí thải carbon trong quy trình sản xuất. Dữ liệu này không chỉ giúp họ cải thiện hiệu quả môi trường mà còn hỗ trợ trong việc xây dựng chiến lược phát triển bền vững dài hạn.

Theo khảo sát của PwC, 61% các công ty chưa đặt cam kết ESG cho rằng thiếu kiến thức là rào cản chính, trong khi 67% cho rằng việc thiếu các quy định rõ ràng là một trong những thách thức lớn. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết về việc xây dựng hệ thống đo lường và báo cáo ESG chuẩn mực tại Việt Nam.

2.3. Phát triển năng lượng tái tạo và cam kết Net-Zero

Xu hướng thứ ba là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang năng lượng tái tạo và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng không (Net-Zero), đặc biệt sau cam kết của Việt Nam tại COP26.

Theo Mai Viết Hùng Trân, Tổng Giám đốc PwC Việt Nam: "Việt Nam hiện đang đối mặt với những tác động đáng kể từ biến đổi khí hậu, với tổn thất kinh tế dự kiến có thể lên tới 14,5% GDP vào năm 2050. Đây là lý do các doanh nghiệp cần sớm chuyển đổi sang năng lượng sạch."

Tập đoàn Vingroup với VinFast đang đầu tư mạnh vào phát triển xe điện và giải pháp giao thông xanh. Không chỉ dừng lại ở sản xuất, họ còn phát triển hệ thống trạm sạc trên toàn quốc, góp phần xây dựng hệ sinh thái giao thông không phát thải tại Việt Nam.

BCG là một doanh nghiệp năng lượng khác tại Việt Nam đã cam kết đầu tư 4,6 tỷ USD vào năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời, với mục tiêu đạt 2,5GW công suất năng lượng sạch vào năm 2025, góp phần vào quá trình chuyển đổi xanh của đất nước.

2.4. Đa dạng hóa truyền thông ESG để tạo giá trị thương hiệu

Xu hướng thứ tư là việc doanh nghiệp đang chú trọng hơn vào truyền thông ESG một cách chuyên nghiệp và đa dạng, không chỉ qua báo cáo mà còn thông qua nhiều kênh truyền thông hiệu quả.

HEINEKEN Việt Nam đã triển khai chiến dịch truyền thông "Vì một Việt Nam tốt hơn" không chỉ nhấn mạnh các hoạt động phát triển bền vững mà còn kể những câu chuyện cảm động về tác động thực tế của các sáng kiến này đến cộng đồng và môi trường. Họ sử dụng đa dạng kênh truyền thông từ mạng xã hội, video series đến các bảng quảng cáo tương tác, tạo ra sự gắn kết cảm xúc với người tiêu dùng.

Tại GP - The Reputation Agency, CSR & ESG được nhìn nhận không đơn thuần là trách nhiệm, mà là một phần trong chiến lược quản trị danh tiếng và định vị thương hiệu. Chúng tôi áp dụng mô hình PESO (Paid – Earned – Shared – Owned) nhằm đảm bảo mọi sáng kiến ESG đều được truyền thông đồng bộ qua 4 kênh chính để gia tăng độ phủ, tính xác thực và lan tỏa cộng hưởng.

2.5. Tích hợp công nghệ số trong quản trị và báo cáo ESG

Xu hướng cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là việc ứng dụng công nghệ số, đặc biệt là công nghệ 5G và AI, trong việc theo dõi, quản lý và báo cáo các chỉ số ESG.

Theo báo cáo "5 xu hướng triển khai ESG 2023 trở đi" của SOM AIT, công nghệ 5G có tiềm năng cải thiện các sáng kiến về bền vững theo nhiều cách khác nhau, nhờ tốc độ nhanh hơn, độ trễ thấp hơn và khả năng lưu trữ dữ liệu lớn hơn.

FPT và Viettel đã phát triển các giải pháp công nghệ giúp doanh nghiệp theo dõi và đo lường chỉ số ESG theo thời gian thực. Từ hệ thống quản lý năng lượng thông minh, theo dõi khí thải trong sản xuất đến nền tảng phân tích dữ liệu ESG giúp doanh nghiệp báo cáo minh bạch và đưa ra quyết định kịp thời.

Vinamilk đã áp dụng hệ thống trang trại bò sữa thông minh với công nghệ IoT giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, giám sát sức khỏe đàn bò và giảm phát thải khí nhà kính. Dữ liệu thời gian thực này được tích hợp vào báo cáo phát triển bền vững của họ, tạo nên sự minh bạch và tin cậy với các bên liên quan.

Những xu hướng này cho thấy thị trường Việt Nam đang dần chuyển đổi từ tiếp cận CSR truyền thống sang áp dụng ESG toàn diện, phù hợp với xu thế toàn cầu về phát triển bền vững. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp Việt Nam cải thiện uy tín mà còn tăng khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế, thu hút đầu tư và đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng về trách nhiệm môi trường và xã hội.

3. Kết luận

Trong bối cảnh phát triển bền vững toàn cầu và yêu cầu minh bạch ngày càng khắt khe, triển khai CSR và ESG không còn là lựa chọn mà là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Các ví dụ điển hình về CSR và ESG tại Việt Nam cho thấy xu hướng này đang ngày càng trở nên phổ biến và thiết yếu.

4. FAQ - Câu hỏi thường gặp về CSR và ESG

4.1. CSR và ESG khác nhau như thế nào?

CSR (Trách nhiệm xã hội doanh nghiệp) thường là các hoạt động thiện nguyện mang tính ngắn hạn, không gắn liền với chiến lược kinh doanh. Trong khi đó, ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) là khung đánh giá toàn diện, tích hợp vào hoạt động kinh doanh cốt lõi và có hệ thống chỉ số cụ thể để đo lường.

4.2. Tại sao doanh nghiệp cần chuyển từ CSR sang ESG?

Chuyển từ CSR sang ESG giúp doanh nghiệp phát triển bền vững, tăng tính minh bạch, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh toàn cầu. ESG còn giúp phòng ngừa rủi ro danh tiếng và thu hút đầu tư lâu dài.

4.3. ESG có ứng dụng thực tế tại Việt Nam không?

Hoàn toàn có. Nhiều doanh nghiệp lớn như Vinamilk, Masan, HEINEKEN Việt Nam, Vingroup... đã áp dụng ESG và ghi nhận kết quả tích cực cả về thương hiệu lẫn kinh doanh. Báo cáo PwC 2022 cho thấy 80% doanh nghiệp tại Việt Nam đã thực hiện hoặc có kế hoạch triển khai ESG.

4.4. Làm thế nào để doanh nghiệp đo lường hiệu quả hoạt động ESG?

Doanh nghiệp nên sử dụng các chuẩn mực quốc tế như GRI, SDGs, ESG Ratings, kết hợp với các công cụ đo lường cảm xúc công chúng, chỉ số quản trị danh tiếng và hệ thống KPI cụ thể theo mô hình Output – Outtake – Outcome – Impact.

4.5. GP - The Reputation Agency có thể giúp gì trong triển khai ESG?

GP giúp doanh nghiệp tích hợp ESG vào chiến lược thương hiệu, truyền thông đa kênh theo mô hình PESO, đo lường hiệu quả bằng chỉ số chuẩn quốc tế, và đào tạo lãnh đạo trở thành hình mẫu "lãnh đạo có trách nhiệm" – tất cả nhằm biến ESG thành tài sản danh tiếng bền vững cho doanh nghiệp.

Nguồn Theo GOLDEN PEN MEDIA SERVICES COMPANY LIMITED: CSR, ESG là gì? 5 Xu hướng triển khai CSR và ESG tại Việt Nam