Trái Đất sẽ nóng vượt ngưỡng an toàn - 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp vào 2029, và dự báo tăng đến mức "khó sống" vào cuối thế kỷ này.Thông tin trên được nhóm 130 nhà khoa học công bố trong báo cáo Ngân sách carbon toàn cầu, ngày 13/11.Theo các nhà khoa học, các quốc gia cần thải dưới mức 170 tỷ tấn CO2 những năm tiếp tới để hạn chế Trái đất nóng vượt ngưỡng 1,5 độ C. Tuy nhiên, với tốc độ gây ô nhiễm hiện tại, họ cho rằng ngưỡng thải này sẽ sớm đạt trong bốn năm tới. Tức là, Trái đất sẽ nóng vượt ngưỡng an toàn vào 2029.Người dân đi bộ qua một phần sông Amazon đang hạn hán ở Santa Sofia, ngoại ô Leticia, Colombia, 20/10/2024. Ảnh: APHạn chế Trái đất nóng hơn 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp là mục tiêu đặt ra trong Thỏa thuận Paris, nhằm ngăn chặn cuộc khủng hoảng khí hậu. Theo các nhà khoa học, việc duy trì trên ngưỡng này trong thời gian dài kéo theo các hiện tượng thời tiết cực đoan, làm tăng số ca tử vong, ảnh hưởng đa dạng sinh học khi mực nước biển dâng cao.Với lượng khí thải CO2 tiếp tục tăng, GS Pierre Friedlingstein thuộc Viện Hệ thống Toàn cầu Exeter, người đứng đầu nghiên cứu, nói việc hạn chế mức nóng lên toàn cầu dưới 1,5 độ C không còn khả thi.Tương tự, trong báo cáo ngày 12/11, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) thừa nhận mục tiêu trên đã "ngoài tầm với", khi thế giới đang khát năng lượng và tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.Còn trong báo cáo "Khoảng cách phát thải", Liên Hợp Quốc dự báo nhiệt độ toàn cầu sẽ tăng 2,3-2,5 độ C trong thế kỷ này, nếu các chính phủ thực hiện đúng cam kết mới nhất của họ. Trường hợp các nước đi chệch hướng, nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 2,8 độ C, thậm chí vượt 3 độ C.15 năm làm việc cho báo cáo "Khoảng cách phát thải", Joeri Rogelj - Giám đốc nghiên cứu tại Viện Grantham (Đại học Hoàng gia London), nói đây là năm đầu tiên họ không tìm ra được bất kỳ hướng đi nào khả thi về mặt kỹ thuật để giữ Trái Đất tăng nhiệt trong ngưỡng an toàn.Về hậu quả của tình trạng nhiệt độ toàn cầu tăng 2-3 độ C, Rogelj cho rằng tình hình "cực kỳ nguy hiểm" với mọi quốc gia, đặc biệt các nước đang phát triển. Họ phải gánh chịu những tác động tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng khí hậu trong bối cảnh có ít nguồn lực nhất để thích ứng.Ông chỉ ra những hiện tượng thời tiết và khí hậu cực đoan đã và đang diễn ra mà các quốc gia vẫn chưa thích nghi được, từ vụ cháy rừng chết người ở Mỹ, Canada và châu Âu, những đợt nắng nóng tàn khốc ở Pakistan đến lũ lụt ở Việt Nam. Những hiện tượng trên xảy ra trong bối cảnh nhiệt độ trung bình thế giới tăng 1,4 độ C so với thời tiền công nghiệp."Dựa trên những bằng chứng chúng ta thấy, tôi thực sự không coi bất cứ kịch bản nào ở mức tăng nhiệt 2-3 độ C là có thể sống được", Giám đốc nghiên cứu Viện Grantham nhận định.Đường Lê Duẩn (TP Huế) ngập trong lũ ngày 28/10. Ảnh: Võ ThạnhNhiệt độ tăng trên 2 độ C có thể gây ra những "điểm bùng phát" khí hậu thảm khốc và không thể đảo ngược trong hệ thống, chẳng hạn sự sụp đổ của nhiều khối băng lớn dẫn đến mực nước biển dâng cao, nhấn chìm các thành phố.Daniel Swain, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Nông nghiệp và Tài nguyên thiên nhiên California, đã xếp mức nóng lên 2-3 độ C là một "thảm họa". "Thế giới ấm thêm 3 độ C sẽ chứng kiến mực nước biển cao hơn hiện tại vài feet, khả năng tồn tại của các siêu đô thị bị đe dọa nghiêm trọng", Swain nói.Ông thêm rằng khối băng Greenland và Tây Nam Cực sẽ mất ổn định nghiêm trọng, đồng thời thế giới chứng kiến sự xuất hiện thường xuyên và lan rộng của các trận lũ lụt, hạn hán chưa từng có trong lịch sử.Nguồn: Từ báo VnExpress về Trái đất sẽ nóng vượt ngưỡng an toàn trong bốn năm tới.
Nếu không hành động ngay từ bây giờ, có khoảng 9,2 triệu người tại TP. Hồ Chí Minh sẽ chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu vào năm 2070.Trong kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu (BĐKH) giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu giảm 10% khí phát thải vào năm 2030 và tỷ lệ này sẽ tăng lên 30% nếu có sự hỗ trợ của quốc tế. Để đạt được mục tiêu, Thành phố sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ phát huy nội lực đến đẩy mạnh hợp tác quốc tế vì mục tiêu phát triển bền vững.Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, TP. Hồ Chí Minh đã và đang phải chịu tác động nặng nề của BĐKH. Chẳng hạn như mưa cực đoan nhiều hơn; lượng mưa dưới ảnh hưởng của BĐKH có xu hướng tăng trong giai đoạn 1980 - 2017 và sự gia tăng lượng mưa sẽ tiếp tục diễn ra trong tương lai với gia tăng dự đoán khoảng 5% - 13%. Vào mùa khô, nắng nóng cũng sẽ kéo dài hơn và thiệt hại về kinh tế sẽ ngày một gia tăng.Nghiên cứu của Viện TN&MT cho thấy, TP. Hồ Chí Minh chịu tổn thương cao trước những tác động của các hiện tượng cực đoan khí hậu. Nghiên cứu cũng nêu rõ vào năm 2070, TP. Hồ Chí Minh sẽ có khoảng 9,2 triệu người bị phơi nhiễm (chịu tác động của BĐKH như ngập lụt, hạn hán, nước biển dâng, mưa, bão...).Theo bà Carolyn Turk, Giám đốc quốc gia Would Bank tại Việt Nam, TP. Hồ Chí Minh có thể gặp thiệt hại lên đến 50 triệu USD mỗi năm về kinh tế do BĐKH. Theo ông Võ Văn Hoan - Phó Chủ tịch UBND, TP. Hồ Chí Minh là 1 trong 10 thành phố trên thế giới bị ảnh hưởng nặng nề nhất do biến đổi khí hậu. Đây là thách thức to lớn đến sự phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh trong tương lai.Thành phố Hồ Chí Minh cấp bách ứng phó với biến đổi khí hậuNhận thức rõ ảnh hưởng của BĐKH có tính lâu dài, TP. Hồ Chí Minh đã tích cực chủ động thích ứng với BĐKH, phòng tránh thiên tai; khai thác, sử dụng tài nguyên theo hướng hợp lý, hiệu quả và bền vững; kiềm chế mức độ gia tăng ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học nhằm bảo đảm chất lượng môi trường sống, duy trì cân bằng sinh thái, hướng tới nền kinh tế xanh, thân thiện với môi trường.TP. Hồ Chí Minh từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng bộ công cụ quản lý, tập trung nguồn lực để thực hiện các chương trình, đề án, nhiệm vụ đề ra. Kết quả đáng ghi nhận của Thành phố phải kể đến đó là Kế hoạch hành động ứng phó BĐKH được xây dựng và triển khai theo từng giai đoạn (giai đoạn 2017-2020, tầm nhìn đến năm 2030 và giai đoạn 2021-2030 tầm nhìn 2050).Kế hoạch hành động ứng phó BĐKH đã có một số đột phá và đạt kết quả tích cực như hoàn thành kiểm kê khí nhà kính tại TP. Hồ Chí Minh. Qua đó, tận dụng nguồn lực quốc tế để đào tạo, tiếp tục thực hiện kiểm kê trong các năm tiếp theo với mục tiêu trở thành một trong những Thành phố dẫn đầu cả nước trong lĩnh vực kiểm kê khí nhà kính.Thành phố đã tập trung nghiên cứu, đánh giá tác động của BĐKH đến sự phát triển KT-XH của Thành phố. Các kết quả nghiên cứu đã làm rõ những tác động của BĐKH đến các lĩnh vực và đưa ra các giải pháp thích ứng, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trong một số lĩnh vực hướng tới xã hội các-bon thấp. Nhiều nhóm giải pháp quy trình, công nghệ về tái chế, tái sử dụng, xử lý chất thải môi trường góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với nguồn nước, cấp thoát nước, chống ngập, kiểm soát xâm nhập mặn, quản lý đô thị tại TP. Hồ Chí Minh trong điều kiện BĐKH.Trong thời gian qua, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò tích cực trong nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, chủ động phòng, tránh và giảm nhẹ thiên tai qua việc phối hợp với cơ quan Trung ương là Đài KTTV Khu vực Nam Bộ phát bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết, thủy văn, thiên tai riêng cho khu vực TP. Hồ Chí Minh.Xây dựng ứng dụng (app) phòng chống thiên tai cho TP. Hồ Chí Minh trên thiết bị điện thoại thông minh (các thông tin văn bản pháp luật, tin cảnh báo thiên tai, bản đồ vị trí di dời, tính năng phản ánh cứu nạn, cứu hộ,...), từ đó phát huy hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền phục vụ người dân và chính quyền các cấp trong công tác phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.Ngoài ra, TP. Hồ Chí Minh xây dựng các phương án phòng ngừa, ứng phó với các loại hình thiên tai có nguy cơ xảy ra trên địa bàn. Phối hợp chặt chẽ, hiệu quả trong việc điều tiết tích nước và xả nước hợp lý, phòng tránh xảy ra tổ hợp bất lợi triều cường, mưa lớn kết hợp xả lũ.Tại hội nghị COP26, TP. Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch thực hiện thỏa thuận Paris về BĐKH trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Theo đó, giai đoạn 2020 - 2030, TP. Hồ Chí Minh sẽ triển khai 56 chương trình, dự án để thực hiện 3 nhóm nhiệm vụ chính: Giảm phát thải khí nhà kính; thích ứng với BĐKH và chuẩn bị nguồn nhân lực.TP. Hồ Chí Minh đã ban hành “Kế hoạch thực hiện thỏa thuận Paris về BĐKH trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh”. Một trong những giải pháp được đặt ra trong thỏa thuận này là cần phải tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để tranh thủ sự giúp đỡ, hỗ trợ.Theo đó, thành phố sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp tham gia thương mại và xúc tiến đầu tư với các nước trên thế giới trong chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực cho các dự án giảm phát thải khí nhà kính, thu hồi khí thải và các dự án hỗ trợ tăng cường năng lực thích nghi với tác động của BĐKH. Thông qua Kế hoạch, TP. Hồ Chí Minh cũng tăng cường hợp tác trong và ngoài nước, hợp tác công - tư (PPP) nhằm huy động mạnh mẽ và hiệu quả hơn mọi nguồn lực đầu tư, đẩy mạnh hóa.Về lâu dài, để đạt được các mục tiêu và giảm thiểu những tác động do BĐKH gây ra, Thành phố sẽ triển khai các giải pháp trọng tâm như: Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách về ứng phó với BĐKH trong các lĩnh vực có liên quan ở cấp Thành phố; tăng cường quản lý tổng hợp để giải quyết hài hòa giữa phát triển kinh tế với ứng phó BĐKH thông qua việc lồng ghép các yếu tố và mục tiêu ứng phó BĐKH cùng các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển KT-XH; nghiên cứu giải pháp liên kết vùng và các lĩnh vực trong triển khai hoạt động ứng phó với BĐKH.Cùng với đó, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học công nghệ trong việc xây dựng, cập nhật thường xuyên cơ sở dữ liệu về khí hậu, thủy văn, TN&MT, phục vụ việc giám sát, dự báo, cảnh báo, đề xuất giải pháp ứng phó BĐKH. Song song đó là các giải pháp đẩy mạnh hợp tác quốc tế để nhận được hỗ trợ về công nghệ, tài chính, con người, giúp Thành phố ứng phó hiệu quả với BĐKH.Ngoài ra, TP. Hồ Chí Minh sẽ chủ động thúc đẩy các cơ chế hợp tác quốc tế nhằm đẩy mạnh trao đổi , hợp tác đầu tư và triển khai các hoạt động ứng phó với BĐKH. Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tạo khung pháp lý thuận lợi để tiếp nhận các nguồn lực cho các dự án giảm phát thải khí nhà kính, thu hồi khí thải và các dự án hỗ trợ tăng cường năng lực thích nghi với tác động của BĐKH cho các khu vực dễ bị tổn thương.Nguồn: Tạp chí điện tử Môi trường & Cuộc sống - Thành phố Hồ Chí Minh cấp bách ứng phó với biến đổi khí hậu (02/12/2024)
Năm 2024, biến đổi khí hậu đẩy trái đất vào tình trạng khẩn cấp: sóng nhiệt, lũ lụt, hạn hán ngày càng nghiêm trọng, đe dọa nghiêm trọng cuộc sống và sinh kế toàn cầu.Năm 2024 ghi nhận nhiều kỷ lục thời tiết đáng buồn, đây là năm có mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận, kỷ lục nhiệt độ tại nhiều nước bị phá vỡ, những cơn bão mạnh nhất trong nhiều năm cũng xuất hiện.Có thể thấy, đây là lời báo động cho việc hành tinh chúng ta đang đối mặt tình trạng biến đổi khí hậu ngày trầm trọng.Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến môi trường theo nhiều cách khác nhau (nhiệt độ tăng, mực nước biển dâng, hạn hán, lũ lụt… Những hiện tượng này ảnh hưởng đến những yếu tố mà chúng ta phụ thuộc và coi trọng như nguồn nước, năng lượng, giao thông, động vật hoang dã, nông nghiệp, hệ sinh thái và sức khỏe.Trái đất "nghẹt thở"Theo Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng mạnh đến hành tinh của chúng ta.Nhìn vào dữ liệu được ghi nhận từ tháng 1 đến tháng 11/2024 cho thấy năm 2024 chắc chắn là năm nóng nhất được ghi nhận và là năm đầu tiên nhiệt độ trung bình toàn cầu vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp (1850-1900).Mực nước biển trung bình toàn cầu đã dâng 21 đến 24 cm kể từ năm 1880. Đến tháng 5/2024, những sông băng được theo dõi đã mất băng trong 36 năm liên tiếp. Trong hơn nửa thế kỷ qua, lượng tuyết phủ vào cuối mùa xuân cũng được ghi nhận đã giảm.Bên cạnh đó, lượng khí CO2 trong không khí cao hơn 50% so với trước Cách mạng Công nghiệp. Tháng 5/2024, nồng độ CO2 trong khí quyển - đo từ Đài quan sát Mauna Loa của Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) - đạt mức cao kỷ lục 426,90 ppm. "Mức CO2 không chỉ cao nhất trong hàng triệu năm qua mà còn đang tăng nhanh hơn bao giờ hết", Ralph Keeling, giám đốc Chương trình CO2 Scripps, cho biết hồi tháng 5. Lượng carbon toàn cầu thải ra từ nhiên liệu hóa thạch cũng đạt mức cao kỷ lục mới.Sự ấm lên gây ra những tác động thảm khốc với thời tiết trên khắp thế giớiSự ấm lên gây ra những tác động thảm khốc với thời tiết trên khắp thế giới. Năm 2024 bắt đầu với một trong những sự kiện El Nino mạnh nhất từng ghi nhận. Điều đó dẫn đến một mùa bão dữ dội với cơn bão chết chóc nhất tấn công Mỹ trong nhiều thập kỷ. El Nino cũng gây ra một đợt hạn hán nghiêm trọng ở Amazon. Đợt hạn hán kéo dài này khiến rừng mưa trở nên dễ cháy hơn, dẫn đến mùa cháy rừng tồi tệ nhất suốt gần 20 năm.Tại Tây Ban Nha, mưa lớn dẫn đến lũ quét khiến hơn 200 người thiệt mạng. Các nhà khoa học cho rằng sự kiện thời tiết khác thường này liên quan đến biến đổi khí hậu.Năm 2024, giới khoa học cũng đưa ra một số dự đoán và cảnh báo về các thảm họa có thể xảy ra nếu không ngừng phát thải carbon vào khí quyển. Một nghiên cứu công bố hồi tháng 6 cho thấy các điểm giới hạn sinh thái - ví dụ như Dải băng Greenland sụp đổ hay rừng mưa Amazon biến thành trảng cỏ - có thể xảy ra chỉ trong 15 năm nếu biến đổi khí hậu không được kiểm soát.Tháng 10/2024, các nhà khoa học viết thư ngỏ cảnh báo về nguy cơ một dòng hải lưu trọng yếu ở Đại Tây Dương sụp đổ. Trong đó, họ kêu gọi các nhà hoạch định chính sách giải quyết mối đe dọa từ sự suy yếu của dòng hải lưu AMOC. Đây là một "băng chuyền" đại dương khổng lồ vận chuyển nhiệt đến Bắc bán cầu. Sự sụp đổ của nó có thể khiến nhiệt độ trên khắp châu Âu giảm mạnh.Giới chuyên gia cũng cảnh báo rằng con người đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng nước toàn cầu, một phần do biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên kém. "Lần đầu tiên trong lịch sử nhân loại, chúng ta đang đẩy chu kỳ nước toàn cầu ra khỏi trạng thái cân bằng. Lượng mưa, nguồn nước ngọt, không còn đáng tin cậy do tình trạng biến đổi khí hậu và thay đổi mục đích sử dụng đất mà con người gây ra, làm suy yếu nền tảng phát triển của con người và nền kinh tế toàn cầu", Johan Rockstrom, giám đốc Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam, đồng chủ tịch của Ủy ban Toàn cầu về Kinh tế Nước, cho biết.Biến đổi khí hậu được dự đoán gây ra thêm khoảng 250.000 ca tử vong mỗi nămTổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho hay, từ năm 2030 đến năm 2050, biến đổi khí hậu được dự đoán gây ra thêm khoảng 250.000 ca tử vong mỗi năm, chủ yếu do suy dinh dưỡng, sốt rét, tiêu chảy và căng thẳng do nhiệt.Hạn hán có thể làm ảnh hưởng sản xuất lương thực và sức khỏe con người. Lũ lụt có thể dẫn đến lây lan dịch bệnh, gây thiệt hại cho hệ sinh thái và cơ sở hạ tầng... Các vấn đề sức khỏe con người do hạn hán, lũ lụt và các hiện tượng thời tiết cực đoan khác làm tăng tỉ lệ tử vong, thay đổi nguồn cung cấp lương thực, hạn chế khả năng hoàn thành công việc của người lao động và cuối cùng là ảnh hưởng năng suất của nền kinh tế của chúng ta.Biến đổi khí hậu được dự đoán gây ra thêm khoảng 250.000 ca tử vong mỗi nămSự tan chảy của băng tại các vùng cực và sông băng đã góp phần làm tăng mực nước biển. Điều này đe dọa các khu vực ven biển và đảo quốc, nơi mà hàng tỷ người đang sinh sống. Nhiều thành phố lớn trên thế giới, từ New York đến Tokyo, cũng đang đối mặt với nguy cơ bị ngập lụt.Các hiện tượng thời tiết cực đoan cũng làm tăng tỉ lệ tử vong, thay đổi nguồn cung cấp lương thực, hạn chế khả năng hoàn thành công việc của người lao động và cuối cùng là ảnh hưởng năng suất của nền kinh tế của chúng ta.Tại Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 29 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP29) diễn ra tại Azerbaijan trong tháng 11, các nước phát triển đã đồng ý nâng mục tiêu tài chính khí hậu hàng năm thành 300 tỉ USD mỗi năm từ nay đến năm 2035, để giúp các quốc gia nghèo hơn ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu.Đài CNN cho biết, nguồn tài chính khí hậu 300 tỉ USD này sẽ được huy động cả từ khối công lẫn tư nhân ở các nước giàu có để chuyển đến các quốc gia nghèo hơn, để giúp đối phó với thời tiết ngày càng khắc nghiệt và chuyển đổi nền kinh tế sang sử dụng năng lượng sạch.Số tiền cam kết vẫn thấp hơn đáng kể so với mức 1.300 tỉ USD/năm mà các quốc gia đang phát triển nhấn mạnh là cần thiết để hỗ trợ ứng phó với cuộc khủng hoảng khí hậu, nhưng một số chuyên gia nhận định đây là bước khởi đầu đáng ghi nhận.Tuy nhiên, những nhà hành động khí hậu cũng hy vọng rằng các nước giàu cần hành động nhiều hơn để giúp các giải quyết vấn đề khí hậu.Nguồn: Tạp chí điện tử Môi trường & Cuộc sống - Biến đổi khí hậu đẩy trái đất vào tình trạng khẩn cấp (02/01/2025)
Biến đổi khí hậu được cho là nguyên nhân chính của sự gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán và nắng nóng đang gây thiệt hại mùa màng khắp thế giới và đe dọa an ninh lương thực toàn cầu. Theo thống kê mới nhất, khoảng 700 triệu người trên thế giới đang thiếu đói. Biến đổi khí hậu có thể đưa thêm hơn 120 triệu người nữa, trong đó chủ yếu là nông dân rơi vào tình trạng đói nghèo cùng cực vào năm 2030, đẩy giá ngũ cốc tăng thêm khoảng 30% từ nay đến năm 2050.Từ đầu tháng 7/2023 đến nay, thời tiết cực đoan đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt của người dân ở nhiều nước trên thế giới. Nền nhiệt ở Trung Quốc, Mỹ và Nam Âu đã phá vỡ mức kỷ lục, gây ra nhiều vụ cháy rừng, thiếu thốn nước sinh hoạt và gia tăng trường hợp nhập viện do các bệnh liên quan đến nắng nóng. Theo đánh giá của các nhà khoa học quốc tế, biến đổi khí hậu do con người gây ra là nhân tố chính dẫn đến các đợt nắng nóng cực đoan trên khắp Bắc Mỹ, châu Âu và Trung Quốc trong tháng 7 này. Điển hình là các vụ cháy rừng đang lan rộng ở một số đảo của Hy Lạp, nhất là cháy rừng ở đảo Rhodes, khiến hàng nghìn du khách phải đi sơ tán. Nguyên nhân gây ra những vụ cháy rừng này là do nắng nóng kỷ lục ở Hy Lạp.Ảnh minh hoạTheo nhóm nhà khoa học của World Weather Attribution - Tổ chức chuyên đánh giá vai trò của biến đổi khí hậu đối với mô hình thời tiết cực đoan trên thế giới, những hiện tượng thời tiết trên sẽ “hiếm khi xảy ra” nếu không có tình trạng biến đổi khí hậu do con người gây ra.Nhà khoa học Izidine Pinto của Viện Khí tượng Hoàng gia Hà Lan, một trong số các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh, nhiệt độ tại châu Âu và Bắc Mỹ sẽ không thể cao như vậy nếu không do tác động của biến đổi khí hậu.Các nhà khoa học ước tính sự gia tăng lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính đã khiến nền nhiệt ở châu Âu, Bắc Mỹ và Trung Quốc tăng thêm lần lượt là 2,50C, 20C và 10C.Ngoài những tác động trực tiếp đến sức khỏe con người, nắng nóng đã gây thiệt hại quy mô lớn đối với mùa màng và chăn nuôi; trong đó phải kể đến các vụ mùa ngô và đậu nành ở Mỹ, chăn nuôi gia súc ở Mexico, sản lượng thu hoạch dầu oliu ở Nam Âu và vụ mùa bông ở Trung Quốc.Theo nghiên cứu, mặc dù hiện tượng El Nino có thể là nguyên nhân gây ra nắng nóng gay gắt ở một số khu vực, song nhân tố chính vẫn là sự gia tăng lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Nhóm nghiên cứu cảnh báo các đợt nắng nóng cực đoan có nguy cơ gia tăng nếu con người không cắt giảm lượng khí thải nhà kính.Các nhà khoa học cảnh báo, các đợt nắng nóng cực đoan có nguy cơ gia tăng nếu con người không cắt giảm lượng khí thải nhà kính. Đồng thời ước tính những giai đoạn nắng nóng cực đoan kéo dài có thể sẽ xảy ra 2 - 5 năm/lần nếu nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng 20C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Hiện nhiệt độ trung bình toàn cầu ước tính đã tăng hơn 1,10C so với thời kỳ tiền công nghiệp.Nhà khoa học Friederike Otto của Viện nghiên cứu về biến đổi khí hậu Grantham (Anh) cho rằng nắng nóng cực đoan sẽ xảy ra nhiều hơn nếu con người tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch.Nguồn: Tạp chí Môi trường - Biến đổi khí hậu là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan (25/07/2023)
Biến đổi khí hậu không còn là dự báo xa vời. Những biểu hiện rõ rệt từ nắng nóng kỷ lục ở miền Bắc đến bão lũ, xâm nhập mặn nghiêm trọng ở miền Trung và miền Tây đã cho thấy tính cấp bách của việc hành động.Đầu tháng 8, Hà Nội ghi nhận mức nhiệt cao kỷ lục 40,3°C tại trạm Láng, mức cao nhất từng đo được trong tháng 8 tại đây. Nhiều khu vực khác như: Hà Đông, Sơn Tây hay Phủ Lý cũng chạm ngưỡng 39 - 40°C, đẩy người dân vào tình trạng khốn đốn vì nắng nóng kéo dài, độ ẩm thấp và nhu cầu sử dụng điện tăng vọt.Trong khi đó, miền Trung lại oằn mình chống chọi với bão Wutip gây mưa lớn, ngập lụt trên diện rộng. Trước đó, siêu bão Yagi (9/2024) gây thiệt hại hơn 83.000 tỷ đồng, ảnh hưởng gần 4 triệu người. Vùng đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục chịu tác động từ xâm nhập mặn và thiếu nước, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống sinh hoạt.Ảnh minh họaTheo các chuyên gia khí tượng, nền nhiệt trung bình tại Việt Nam đã tăng 0,5 - 0,7°C trong 50 năm qua. Nước biển ấm lên làm gia tăng tần suất và cường độ bão. Trong khi đó, quá trình đô thị hóa nhanh, thiếu quy hoạch xanh khiến các đô thị thêm “nóng bức” và dễ tổn thương trước biến đổi khí hậu.Trước hàng loạt nguy cơ hiện hữu, giới chuyên gia kêu gọi cần một chiến lược tổng thể và dài hạn để ứng phó. Trước hết, hệ thống cảnh báo thiên tai cần được nâng cấp, đưa công nghệ AI và dữ liệu vệ tinh vào dự báo thời tiết để cảnh báo sớm và kịp thời. Các địa phương có nguy cơ cao cần có kịch bản sơ tán dân cư, quy hoạch lại vùng dân cư an toàn. Bên cạnh đó, chúng ta cần đầu tư bài bản cho hạ tầng chống lũ, hệ thống đê điều, trạm bơm nước, đồng thời hỗ trợ nông dân chuyển đổi giống cây trồng thích ứng hạn – mặn. Chính phủ cũng cần đẩy mạnh chính sách bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm thiên tai nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân.Đặc biệt, theo cán bộ Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam thì việc giảm phát thải khí nhà kính là “chìa khóa căn bản để giải quyết gốc rễ vấn đề. Việt Nam cần cam kết mạnh mẽ hơn trong việc phát triển năng lượng tái tạo, giảm phụ thuộc vào than đá và khuyến khích giao thông công cộng xanh.Đáng chú ý, Việt Nam đang cập nhật Kịch bản biến đổi khí hậu quốc gia năm 2025, sử dụng các mô hình khí hậu tiên tiến nhất (CMIP6 và CPM) với độ phân giải cao, cho phép mô phỏng chi tiết các hiện tượng cực đoan theo từng vùng.Theo PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà – Viện trưởng Viện Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, kịch bản lần này không chỉ mang tính nghiên cứu mà còn có tính ứng dụng cao trong công tác quy hoạch và ra quyết định. Dữ liệu được tích hợp với công nghệ AI, vi khí hậu và vệ tinh sẽ hỗ trợ các địa phương xây dựng chiến lược thích ứng phù hợp.Chuyên gia Trương Bá Kiên cho biết thêm, kịch bản sẽ được xây dựng theo hướng “mở” để các cơ quan, doanh nghiệp, trường đại học cùng truy cập, sử dụng và cập nhật theo thời gian thực điều cần thiết khi các hiện tượng khí hậu ngày càng biến đổi nhanh và phức tạp.Việt Nam dù là nước phát thải thấp đang nằm trong nhóm quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu. Việc hành động sớm, mạnh mẽ và có hệ thống là yếu tố quyết định để giảm thiểu tác động và bảo vệ tương lai phát triển bền vững.Nguồn: Tạp chí Môi trường & Cuộc sống - Biến đổi khí hậu gia tăng cường độ: Việt Nam đối mặt thách thức hiện hữu (09/08/2025)
Biến đổi khí hậu được coi là một trong những vấn đề được quan tâm của thế kỉ 21, tuy nhiên các biện pháp đã thực sự đủ và hiệu quả? Những hiện tượng thời tiết cực đoan đang là lời cảnh tỉnh cho nhân loại và cần hành động nhiều hơn nữa.Trong suốt những năm đầu thế kỉ 21, thế giới đã ghi nhận rất nhiều những hiện tượng thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu gây ra. Băng tan hai cực, thiên tai lũ lụt, mất cân bằng đa dạng sinh học.Rác thải tràn ngập trên đường phố, không kịp xử lý, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng Theo báo cáo được đăng tải trên tờ National Geographic, hành tinh của chúng ta đang ngày càng nóng lên, từ Bắc Cực đến Nam Cực. Kể từ năm 1906, nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu đã tăng hơn 1,6oF (tương đương với 0,9oC). Phần lớn lượng băng tan này làm mực nước biển dâng cao. Mực nước biển toàn cầu đang tăng 0,13 inch (3,2 mm) mỗi năm. Sự gia tăng đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn trong những năm gần đây và được dự đoán sẽ tăng tốc trong những thập kỷ tới. Nhiệt độ tăng cao đang ảnh hưởng đến môi trường sống của động vật hoang dã. Băng tan đã khiến cho những loài như chim cánh cụt Adélie ở Nam Cực, nơi có một số quần thể trên bán đảo phía Tây đã bị suy giảm tới 90%.Bên cạnh băng tan, hiện tượng thời tiết cực đoan như hạn hạn, nắng nóng đỉnh điểm, lũ lụt cũng đang gây ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của người dân toàn cầu. Những ngày nắng gắt lên tới hơn 50 độ C chính là hệ quả do sự phát thải khí nhà kính mà chủ yếu do tác động của con người. Sự ra đời của khoa học kỹ thuật hiện đại đem đến cho nhân loại những tiện ích không ngờ tuy nhiên đó cũng là một trong những nguyên nhân gây ra vấn đề biến đổi khí hậu. Để ứng phó với biến đổi khí hậu có lẽ chính là thay đổi từ mỗi cá nhân, từng bước, từng ngày kiên trì sẽ là cách tốt nhất. Chúng ta có thể hành động và thay đổi thói quen từ những điều đơn giản nhất trong cuộc sống hàng ngày: Tiết kiệm điện, hạn chế sử dụng các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch như xe máy, ô tô mà ưu tiên đi bộ, xe đạp hay tăng cường sử dụng các phương tiện công cộng, tiêu thụ nhiên liệu sạch, hạn chế sử dụng túi nilon, giảm thiểu đồ nhựa một lần, thay vào đó chúng ta có thể sử dụng túi vải, bao bì tự phân hủy sinh học khi đi mua sắm để hạn chế rác thải nhựa.Nguồn: Môi Trường & Cuộc Sống — Biến đổi khí hậu đang thay đổi Trái Đất từng ngày (Phạm Diễm Hương, 12/05/2023)
